Grzybica

Wprowadzenie: czynnikami sprzyjającymi występowaniu grzybicy są nowotwory, nadmierna wilgotność skóry, sterydoterapia, antybiotykoterapia, zaniedbania higieniczne, awitaminozy grupy B, oparzenia, zaburzenia hormonalne w przebiegu niewydolności lub braku śledziony, cukrzycy, otyłości, zaburzenia odporności typu komórkowego wrodzone i nabyte, niedobór IgA, niedobór żelaza i/lub cynku, atopia, stany obniżonej odporności i ogólnego wyniszczenia organizmu, wiek (niemowlęcy i podeszły), ciąża. W stomatologii grzybica dotyczy najczęściej pacjentów użytkujących protezy całkowite przez całą dobę (Candida albicans). Grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida stanowią saprofity na błonie śluzowej 20-50% ludzi zdrowych, jednak sama ich obecność nie oznacza jeszcze choroby. Dopiero istnienie zakażeń błony śluzowej jamy ustnej i występowaniem objawów klinicznyh przemawia za chorobotwórczością tych patogenów. Występienie osłabienia odporności zależnej od limfocytów T, zaburzenie aktywności fagocytarnej granulocytów obojętnochłonnych, upośledzenie funkcji makrofagów /HIV/ predysponują do wystąpienia grzybicy. Kandydoza jamy ustnej i gardła pacjentów zakażonych wirusem HIV stanowi jedną z chorób wskaźnikowych w klinicznej klasyfikacji objawów opracowanej przez Centers for Disease Control and Prevention w 1986r. Grzyby wytwarzają substancje toksyczne, kancerogenne i immunologiczne /proteinaza, fosfolipaza, lizofosfolipaza, cyklosporyna A/.

Podział: rzekomobłoniasta – białe, kremowe, żółte naloty na zaczerwienionej lub niezmienionej powierzchni, usunięcie nalotów odsłania krwawiące nadżerki, przerostowa – białe, trudne do usunięcia naloty na błonie śluzowej policzków, zanikowa – żywoczerwona, różowa na podniebieniu twardym, grzbiecie języka, błonie śluzowej policzków, słabo widoczna, zapalenie kącików warg – promieniste pęknięcia naskórka wżerające się w stronę błony śluzowej z białymi plamami na dnie. oprócz Candida albicans występuja Staphylococcus aureus.

Leczenie: tabletki (Sebidin 4x-5x dziennie 1 tabletka ; Chlorchinaldin 4x-5x dziennie 1 tabletka), zawiesiny (Nystatyna 4x dziennie granulat ; Clotrimazolum 1% ; Chlorhexidini 2% 4x dziennie 1/2 szklanki), maści (Mikonazol-Daktarin Oral Gel 4x dziennie 1/2 miarki), barwniki (0,5% sol. Pyoctanini 1x dziennie). W przypadku bardziej zaawansowanej grzybicy podaje się leki wchłaniające się z przewodu pokarmowego: Flukonazol (Flukonazole tabl. 50mg,100mg ; Flumycon kaps. 50mg), Itrakonazol (Orungal kaps. 100mg 1x dziennie), Ketokonazol (Ketokonazol tabl. 200mg ; Nizoral tabl. 200mg 1x dziennie), Mikonazol (Daktarin Oral Gel 4x dziennie 1/2 miarki).

gryzeofulwina – wąskie spektrum działania,hamuje syntezę kwasów nukleinowych i chityny (składnik ściany komórkowej),działa na dermatofity,ma działanie przeciwzapalne,stosowana w grzybicy skóry owłosionej głowy,skóry gładkiej,paznokci,mleko i tłuszcze zwiększają jej wchłanianie z przewodu pokarmowego, nie działa na drożdżaki /Candida/,łupież pstry, ma działanie hepato i nefrotoksyczne,zaburza spermatogenezę,wywołuje nadwrażliwość na światło, nasila działanie alkoholu,osłabia działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych,środków antykoncepcyjnych,barbiturany osłabiają jej działanie,
nystatyna – stosowana jest wyłącznie miejscowo,w zakażeniach drożdżakowych jamy ustnej,gardła,pochwy,skóry, nie wchłania się z przewodu pokarmowego,powierzchni skóry ani błon śluzowych,
amfoterycyna B – zaburza procesy metaboliczne grzyba przez zwiększenie przepuszczalności błony komórkowej dla jonów potasu i aminokwasów, działa na drożdżaki /Candida/,grzyby pleśniowe /Aspergillus/,grzyby dimorficzne /Blastomyces,Histoplasma,Coccidioides/, nie wchłania się z przewodu pokarmowego,słabo przenika do tkanek i płynu mózgowo-rdzeniowego,w 90% łączy się z białkami osocza, stosowana jest w ciężkich grzybicach narządów,posocznicach, ma działanie hepato i nefrotoksyczne,wywołuje trombocyto i leukopenię,silne bóle pleców w czasie podawania, leki blokujące płytkę nerwowo-mięśniową,antybiotyki aminoglikozydowe,cyklosporyny nasilają jej działanie,
natamycyna – nie wchłania się z przewodu pokarmowego,powierzchni skóry ani błon śluzowych, działa na dermatofity,drożdżaki,pierwotniaki /giardia lamblia,rzęsitek pochwowy,jelitowy/, może być stosowana u kobiet w ciąży
flucytozyna – pochodna fluoropirydyny,zaburza syntezę dna,dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego i przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, działa na drożdże,kropidlaki,kryptokoki, stosowana jest w grzybicach narządów, ma działanie hepato i nefrotoksyczne,prowadzi do aplazji szpiku,
klotrimazol – pochodna imidazolu,stosowany jest wyłącznie miejscowo, działa na dermatofity,grzyby dimorficzne,drożdżaki,rzęsistki, przenika do głębszych warstw skóry,
ekonazol – działa na dermatofity,grzyby dimorficzne,drożdżaki,ziarniaki G+,promieniowce, przenika do głębszych warstw skóry, nie wchłania się do krwi,
itrakonazol – stosowany jest w terapii pulsowej, działa na drożdżaki,dermatofity,grzyby pleśniowe /Aspergillus/,grzyby dimorficzne,
mikonazol – stosowany w grzybicach powierzchownych i narządowych,nie wchłania się z przewodu pokarmowego,działa na ziarniaki G+,

Postępowanie: unikanie węglowodanów, a więc nie tylko cukru, ale również dżemów, ciastek, białego pieczywa, potraw mącznych, soków owocowych i owoców, zwłaszcza winogron, pomarańczy, melonów, moreli, śliwek i gruszek ; unikanie przypraw słonych, gorzkich i ostrych, np. czosnek, majeranek, tymianek, rozmaryn, goździk, kolendra, oregano, cytryny, sól, pieprz, cebula, chrzan, papryka, ketchup, curry, bazylia ; spożywanie dużych ilości jarzyn, zwłaszcza kapusty, cukini, pomidorów, szpinaku, szparagów, selera, brokułów, papryki, marchewki, soków z ogórków, kiszonej kapusty ; picie mleka, maślanki, kefiru, jogurtów naturalnych, herbatek ziołowych. Bez obaw można spożywać produkty uszlachetnione grzybami serowymi (Penicillium camemeberti, Penicillium roqueforti), pleśniakami mleka (Geotrichum candidum), drożdżami piekarniczymi (Candida robusta), drożdżami piwnymi czy winnymi (Saccharomyces cerevisiae), czy grzybami kefirowymi (Candida kefyr). Dorosłym zaleca się wina wytrawne i szampany.

Bibliografia:

  1. Zalewska-Janowska A., Błaszczyk H. ; Grzybice skóry ; Choroby skóry ; 2009.
  2. Błaszczyk-Kostanecka M., Wolska H. ; Grzybice ; Dermatologia w praktyce ; 2009.
  3. Hryncewicz-Gwóźdź A., Plomer-Niezgoda E., Maj J. ; Grzybica stóp, rąk i paznokci – epidemiologia, objawy, leczenie ; Mikologia Lekarska ; 2005.
  4. Lakshman P. Samaranayake ; Podstawy mikrobiologii dla stomatologów ; 2004.
  5. Jabłońska S., Majewski S. ; Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową ; 2005.
  6. Włodek-Owińska B., Owiński T. ; Atlas chorób błony śluzowej jamy ustnej ; PZWL ; 1979.
  7. Michałowski R. ; Choroby warg i błony śluzowej jamy ustnej ; PZWL ; 1976.
  8. Szczeklik A. ; Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie ; Wydawnictwo Medycyna Praktyczna ; 2005.
  9. Górska R. ; Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej ; 2011.
słowa klucze: ,
2017-11-20T11:22:47+00:00